Houtbesparende stoofjes in Hoima: energie-efficiënt koken!

Context

Trias in Oeganda werkt samen met boerenorganisaties en instellingen voor  microfinanciering. Samen zetten ze zich in voor voedselzekerheid en een inkomen voor arme boerengezinnen in Oeganda.
Oeganda is een republiek in het oosten van Afrika. De hoofdstad is Kampala. Na de onafhankelijkheid in 1963 kampte Oeganda lange tijd met oproer, oorlog en schendingen van mensenrechten. Naar schatting wonen er 32 miljoen mensen in Oeganda en de bevolking groeit snel. De meeste mensen wonen op het platteland en zijn landbouwers of leven van landbouwgerelateerde industrie. De armoede onder de boerenfamilies blijft echter stijgen. In het district Hoima, waar de houtbesparende stoofjes gepromoot worden, wonen naar schatting 420.000 mensen.

Beschrijving van het project

In het kader van het Trias programma in Oeganda introduceert de lokale partnerorganisatie “Hoima District Farmers' Association” (HODFA) houtbesparende stoofjes. Traditioneel kookt een Oegandees boerengezin met een pot die op drie stenen wordt gezet. Onder de pot wordt hout gestookt. Dit gebeurt in een kookhut met aarden muren en strooien dak. Er is geen schouw en de rook ontsnapt door het rieten dak. Deze manier van koken heeft veel nadelen. Daarom introduceert HODFA houtbesparende stoofjes. Deze stoofjes kunnen met lokale materialen (klei, ijzeren platen, zaagmeel en gras) op eenvoudige manier worden gemaakt. Eerst worden er demonstraties gegeven onder begeleiding van HODFA voorlichtingswerkers aan enkele boeren. Wanneer de constructie klaar is, wordt getoond hoe er gekookt wordt op de stoofjes. Ondertussen worden de voordelen verduidelijkt. Een heleboel families nemen deze technologie over. Jammer genoeg is brandhout nog steeds de enige energiebron die voorhanden is voor de meeste arme boerenfamilies op het platteland van Oeganda. Milieuvriendelijker alternatieven zoals gas of biogas, maar ook elektriciteit, zijn veel te duur en worden enkel gebruikt door rijkere families in de steden.

Klimaatrelevantie van het project

Houtbesparende stoofjes zorgen voor een maximale overdracht van warmte van het brandhout naar de kookketel omdat 90% van de ketel wordt verwarmd en omdat er een isolatie is rond het brandhout (de verbrandingskamer van het stoofje). Op die manier kan er met minder brandhout meer gekookt worden. De dagelijkse hoeveelheid brandhout van een doorsnee Oegandese familie die kookt op de traditionele kookwijze kan 2 tot 3 dagen gebruikt worden met een houtbesparend stoofje.  En dat geldt voor de duizenden families die willen overschakelen op het houtbesparende stoofje.
Op die manier daalt de vraag naar hout voldoende om bij te dragen tot het verminderen van de ontbossing. Ontbossing tegengaan betekent ook klimaatverandering en bodemerosie tegengaan.

Aangezien de gegeneerde warmte beter geconcentreerd wordt onder de kookketel/pan wordt er sneller gekookt. Bovendien kunnen er meerdere ketels tegelijk worden verwarmd. Door de mogelijkheid om de warmte langer vast te houden, blijft het eten langer warm. Sommige families in koudere gebieden gebruiken de stoofjes om zich na het eten aan te verwarmen.

Omdat de stoof een schouw heeft, vermindert ook de rookverspreiding en daarmee de gezondheidsklachten die met het inademen van de rook gepaard gaan. Bovendien zorgt de verbrandingskamer in de stoof voor een betere en meer volledige verbranding, met minder roetdeeltjes tot gevolg.

Het houtbesparend stoofje is gemakkelijk in gebruik. Nadat het vuur is aangemaakt, dooft het hout niet, in tegenstelling tot de methode met de drie stenen waar er voortdurend moet geblazen worden om het hout weer aan te wakkeren. Het is bovendien een stuk veiliger omdat het hout binnenin wordt verbrand, en er gebeuren minder ongelukken.

De stoofjes worden gemaakt van lokale materialen, dit betekent dat de productie van de stoofjes een lagere milieukost heeft.  De stoofjes zijn ook niet duur. Maar wel te duur voor de armste boeren. Bovendien is er veel werk aan de winkel om de stoofjes te promoten en te  helpen bouwen.

Vragen?

Meer weten over Trias. Neem een kijkje op www.triasngo.be
Vragen kan je stellen via co2gift@triasngo.be

Doe een gift